en.wikipedia.org Corona virüs COVID-19

COVID-19 : Corona Virüs Salgını

Okuma Süresi 12 Dakika
5

İlk olarak Çin’in Hubei eyaletinin Wuhan şehrinde ortaya çıkan corona virüs salgını (COVID-19 virüsü), 12 Şubat itibariyle 45.204 onaylanmış vakaya sebep oldu. 1.118 ölümle de ciddiyetini git gide arttırıyor. Ayrıca 8.216(%21) hastanın ise durumu ciddiyetini sürdüyor.

Yeni Coronavirüs Tedavisinde Yeni Bir Umut: FAVİPİRAVİR

Çin’deki Ulusal Tıbbi Ürünler İdaresi pazartesi günü yeni koronavirüs COVID-19’un tedavisinde kullanılmak üzere antiviral Favipiravir’i onayladıklarını duyurdular.

Favipiravir aslında İnfluenza yani namı diğer grip virüsü için onaylanmış nükleozid analogu bir antiviral ilaçtır. Bu ilaç geniş spektrumlu olarak RNA virüslerindeki RNA üretimini baskılar.

Bu ilaç dışında COVID-19 tedavisinde Favipiravir’e benzer şekilde etki edebilecek potansiyel ilaçlar Ribavirin( Hepatit C virüs ve Solunum Sinsityal virüs için onaylı), Remdesivir ve Galidesivir’dir.

Corona Virüs Salgınının Başlangıcı

31 Aralık 2019’da Wuhan şehrinde sebebi bilinmeyen bir pnömoni(zatürre) vakası DSÖ’nün Çin ofisine iletildi. Bunu takiben 3 Ocak’a kadar vaka sayısı 44’e ulaşmıştı ve hala bunun nedeni belirlenememişti. Bu vakaların Wuhan’daki bir deniz ürünleri pazarıyla ilişki içinde olan kişilerde görüldüğü tespit edildi ve Çinli otoriteler tarafından hastalığa neden olan etken 7 Ocak’ta tanımlandı.

Bu yeni virüsün MERS1 ve SARS2 gibi soğuk algınlığına neden olan corona virüs ailesine dahil bir virüs olduğu keşfedildi. Geçici olarak 2019- novel (new) corona virüs ( 2019-nCov) olarak isimlendirildi.

Salgının muhtemel kaynağı Huanan deniz ürünleri ve canlı hayvan pazarının karantina altına alınması

Corona Virüs Nedir ve Adı Nereden Gelir?

Corona-virüsler; esas kaynağı yarasalar olmak üzere develer, kediler ve sığırlar gibi birçok hayvan türünde yaygın olarak görülen bir virüs ailesidir. Bu virüsler nadiren de olsa hayvanlardan bulaş ile insanları enfekte edebilir.  MERS ve SARS corona-virüs gibi insandan insana bulaşabilir. İnsan corona-virüsleri ise ilk 1960’lı yıllarda tespit edilmiştir.

Corona-virüsler RNA virüsleridir ve alfa, beta, gama ve deltacoronavirüsler olarak 4 alt grupta incelenir. Mikroskobik olarak etrafında taç görünümü ya da güneşteki patlamalara benzer şekilde bir hale vardır. Bu nedenle Latincede taç anlamına gelen corona ismi verilmiştir, yani Coronavirüs (koronavirüs) taçlı virüs anlamına gelir.

Bir Betacoronavirüs olan COVID-19

Wuhan şehrinde salgına neden olan coronavirüs diğerlerinden farklı olduğu için geçici olarak yeni keşfedilmiş corona-virüs olarak isimlendirilmiştir.(2019-nCov)

11 Şubat itibariyle DSÖ yeni corona virüsü COVID-19 ( corona virus disease-19 )* olarak isimlendirdi.

COVID-19 (eski adıyla 2019-nCov), MERS ve SARS’a benzer şekilde bir betacoronavirüstür.

DSÖ, yeni corona virüsü COVID-19 olarak isimlendirdi.

Corona-virüs Enfeksiyonu Belirtileri

Corona-virüs enfeksiyonları, üst ve alt solunum yollarını etkiler. Sıklıkla hafif üst solunum yolları enfeksiyonu (soğuk algınlığı) şeklinde geçirilmesine rağmen bu enfeksiyonda şiddetli hastalık tablosu ve ölüm görülebilir.

SARS ve MERS virüs şiddetli solunum yolu hastalığına neden olurken henüz keşfedilmiş COVID-19 klinik belirtileri tam açık değildir. Onaylanan vakalarda bulgular ise az ya da hiç semptom olmayan tablodan, şiddetli hastalık ve ölüme kadar geniş bir aralıktadır.

Çoğu insanın özellikle çocukluk döneminde corona-virüs enfeksiyonu geçirdiği düşünülür. Genç kişilerde hastalık hafif soğuk algınlığı şeklindeyken, şiddetli solunumsal yetmezlik daha sıklıkla ileri yaş kişilerde ve eşlik eden diğer hastalıkların varlığında (hipertansiyon, diyabet, kalp-damar hastalıkları, kanser, bağışıklık sisteminin baskılandığı durumlar) görülür.

COVID-19 Semptomları Nelerdir?

Semptomları diğer viral solunum yolu rahatsızlıklarına benzer şekilde ‘Ateş, kuru öksürük ve solunum güçlüğü’ dür.

Bu semptomların ortaya çıkış süresi ise maruziyetten sonraki 2-14. günler arasındadır. (Bu MERS virüsü ile benzerdir.)

Meydana getirdiği tablo ise Yeni Koronavirüs Enfekte Pnömonisi (NCIP) olarak isimlendirilir.

Çin’deki görülen olguların yaşı 2 ile 74 arasındadır ve %71’i erkektir. Yani her yaştaki insanlar bu virüsten etkilenebilir. Ancak daha önceki başlıkta belirttiğimiz gibi ileri yaştaki ve kronik hastalığı olan kişiler ağır hastalık tablosuna daha yatkındır. Ölümle sonuçlanan olgularda buna paralellik göstermektedir.

COVID-19 Nasıl Bulaşır ve Kaynağı Nedir?

Yeni keşfedilen bu corona-virüsün MERS ve SARS’a benzer şekilde kaynağı yarasalardır.

Wuhan şehrinde ortaya çıkan ilk vakaların ortak özelliği orada bulunan Huanan deniz ürünleri ve canlı hayvan pazarıyla bir şekilde ilişki içinde olmasıdır. Bu yayılımın hayvanlardan insanlara olduğunu destekler. Ancak daha sonraki görülen vakalarda bu deniz ürünleri pazarıyla bir ilişkinin olmaması ise virüsün insandan insana bulaşabildiğini gösterir.

Diğer viral enfeksiyonlara benzer şekilde corona virüslerde enfekte insanın öksürme, hapşırma ve konuşması esnasında virüs içeren damlacıklar dış ortama yayılır. Bu damlacıkların ağız, burun ve göz yoluyla vücuda girmesiyle bulaş olur.

Salgının ortaya çıkmasındaki önemli faktörlerden biri de insandan insana bulaşın olmasıdır.

 

Yeni coronavirüs ne kadar tehlikelidir?

Bir mikroorganizmanın ne kadar tehlikeli olduğunu belirleyen 3 parametre kullanılır:

1-Bulaş HızıTek bir vakadan yeni enfekte olmuş kişi sayısı

2-Olgu Ölüm Hızı: Ölümle sonuçlanan vakaların yüzdesi

3-Asemptomatik geçiş

Wuhan Coronavirüsü Ne Kadar Bulaşıcı?

Bir virüsün yayılım hızı Ro ( reproductive number , R sıfır) olarak ifade edilir. Yeni coronovirüsün en son güncellemelere göre bulaş hızı 3 ile 4 arasında olduğu kabul edilir. Yani bu, bir enfekte insandan yeni 3-4 sağlıklı insanın enfekte olduğu anlamına gelir. Bu değer DSÖ’nün  1.4-2.5 arasındaki öngörüsünden daha fazladır.

Wuhan Coronavirüsü Vaka Ölüm Oranı

Şu anki verilere ve DSÖ’nün tahminlerine göre olgu ölüm hızı yaklaşık %2’dir. Yani her 100 hastalıktan 2’si ölümle sonuçlanır. Bu rakamlar aynı aileden olan MERS ve SARS’a göre oldukça düşüktür. MERS salgınındaki ölüm oranı %34, SARS salgınındaki oran ise %10’du.

Ancak yine de bu tür enfeksiyon ajanları çeşitli adaptasyonlar geçirerek daha ölümcül hale gelebilirler.

COVID-19’un Aşısı ve Tedavisi Var mı?

Corona virüs ailesindeki diğer virüslerden farklı olan bu virüs için henüz etkili bir aşı ve tedavi yoktur. Hastalık oluştuktan sonraki tedavi destek tedavisidir (ateş düşürücü tedavi, sıvı tedavisi, hayati organ fonksiyonlarının desteklenmesi gibi).

Bu nedenle en etkili tedavi aslında virüsten korunmadır.

Corona virüs ve Diğer Enfeksiyonları Önleme ve Korunma

  • Ellerinizi su ve sabunla en az 20 saniye boyunca yıkayın,
  • Kirli ellerle göze, burna ve ağza dokunmaktan kaçının,
  • Hasta insanlarla yakın temas kurmaktan kaçının,
  • Hastayken evde kalın,
  • Öksürür ya da hapşırırken ağzınızı bir peçete ile kapatın ve ardından bunu çöp kutusuna atın,
  • Sık dokunulan nesneleri ve yüzeyleri temizleyin.

COVID-19 Coronavirüs Salgını*

Onaylanmış vakaların çok büyük kısmı (45.204 vakadan 44.686’sı) Çin’dedir. Salgının başladığı Hubei eyaletindeki vaka sayısı 33.366’dır. Bunun dışında Tayland, Hong Kong, Tayvan, Japonya, Makau, Singapur, Avusturalya, ABD, Rusya, Malezya, Güney Kore, Fransa, Kanada, Vietnam, Almanya, İspanya, Kanada, İngiltere, Hindistan, İtalya, Belçika, Finlandiya, İsveç, BAE, Nepal, Sri Lanka ve Kamboçya’da olmak üzere 28 ülke ve bölgede onaylanmış vakalar mevcuttur.

 

*https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6 (Bu haritadan salgını anlık olarak takip edebilirsiniz.)

Yeni coronavirüsle ilgili sonuçlar-çalışmalar ortaya kondukça yazımızı güncelliyoruz. Sağlıcakla kalın 🙂

 

1 MERS-Cov: Middle East Respiratory Syndrome (Ortadoğu Solunum Yetmezliği Sendromu)

2 SARS-Cov: Severe Acute Respiratory Syndrome (Şiddetli Akut Solunum Yetmezliği Sendromu)

NCIP: novel coronavirus (2019-nCoV)–infected pneumonia

*COVID-19 : korona virüs hastalığı – 19

Kaynaklar ve İleri Okuma

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Coronavirus

https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019

 

1997’de güneyin doğusundaki Kilis’te doğdum. Doğmakla kalmadım büyüdüm de. Üniversite eğitimi için Ankara’da bulunuyorum. Ormantik biriyim, bir şeyler öğrenmekten ve öğretmekten çok haz aldığımı söyleyebilirim. Ayrıca uykunun fizyolojik önemini yeteri kadar kavradığımı düşünüyorum.

5 Yorum

  1. Şuana kadar okuduğum en oturaklı nCOV yazısıydı. Lakin bilgilerin güncellenmesi gerekiyor. Çünkü bu virüsle ilgili her an yeni bilgiler elde ediliyor. Teşekkürler 🙂

  2. Ben corona virüsü salgınının kısa zamanda kontrol alınacağını düşünüyorum. Ülkemizde bu konunun özellikle sosyal medyalarda çok abartılması da hoş değil. Öyle şeyler yazlıp paylaşılıyor ki neredeyse post apokaliptik bir dünya için hazırlık yapmaya başlarsınız. Ruhi Çenet’in son videosundan göründüğü üzere bana kalırsa Çinlilerden çok bizler endişe ediyoruz.

    • Dün corona-virüs salgını için ilk uyarıyı yapan 34 yaşındaki hekim Li Wenliang’ı kaybettik. Dr. Li bu konu hakkındaki ilk salgın olabileceği uyarılarını yaptığında Çin polisi tarafından ‘yanlış yorumlarda bulunup söylentiler yaydığı’ suçlamasıyla soruşturma başlatılmıştı. O günden bu güne, an itibariyle 31.530 onaylanmış vaka var ve 638’i ölümle sonuçlanmış. Her geçen gün bu sayı artıyor. Bazı durumlarda aşırıya kaçmayacak şekilde hassasiyetlerimizi artırmamız gerekir ki bu durum kesinlikle onlardan biri. Bu yazıyı yazmamızdaki ilk amaç bilgi kirliliğinin ve abartının önüne geçip sizlere en güncel ve doğruluğu kanıtlanmış bilgileri sunmak. Umarım bu salgın kısa sürede kontrol altına alınır. Son söz olarak belirtmem gerekir ki bilgi kaynaklarını doğru seçmek çok önemli.

Bir cevap yazın

E-posta adresiniz kimseyle paylaşılmayacaktır.

filtre kahve
Önceki Yazı

Kahvedeki Kafein – Gerçekten Ne Kadar Zararlı?

Blog Kategorisinde Son Yazılar

Sevdiğin Herkesim

    Yorgun olduğunu biliyorum. Kırgın, biraz üzgün, belki biraz da yıpranmış.